alba longa'dan roma'nın kuruluşuna: kartacalılar

alba longa'dan roma'nın kuruluşuna: kartacalılar

Tümünü Göster [1]

41768 #1  #41768
giriş makalesi için,

(bkz: roma tarihi)

bir önceki makale için,

(bkz: alba longa'dan roma'nın kuruluşuna: latinler)

kimdir bu kartacalılar? ve roma cumhuriyeti'nde neden bu kadar büyük bir önem teşkil ederler?

aslen bir fenike kolonisi olan kartacalılar, m.ö. 9 yüzyılda bugünkü tunus'ta kurulmuştur. kalay getirmek için ingiltere'ye seyahat edebilen, ümit burnu'nu avrupalı kolonistlerden çok daha önce (m.ö. 6 yy) keşfeden, afrika'nın çevresini deniz yoluyla 3 yılda dolaşan fenikeli ataları gibi kartacalılar da denizcilikte üstün bir topluluktur. dolayısıyla 1. ve 2. pön savaşları romalılar tarafından kazanılıncaya kadar akdeniz'deki üstünlüklerini korumuşlardır.

kartacalılar ile roma'ya sahip olan latinler arasındaki ticari çekişme eskilere dayanır. m.ö. 6. yy'da etrüsklerin kendileriyle ittifak kurmasının ardından kartacalılar, yunanların da latinler ile ittifak kurmasına tanık olmuşlardır. etrüsk krallarının roma'dan kovuluşunun ardından siyasi bir yenilenme dönemine ve latin egemenliğine giren roma'nın akdeniz'deki en büyük ticari rakibi kartacalılar olmuştur. bu çekişme üç yüzyıl sürmüş ve romalıların gnaeus cornelius scipio asina önderliğinde m.ö. 238'de sicilya'ya asker çıkarmasına kadar devam etmiştir. sirakuza krallığıyla ittifak kuran romalılar, adada ve çevresinde kartaca'ya karşı bir mücadele vermiş ve gelecekte birinci pön zaferi olarak anılacak olan mücadeleyi kazanmışlardır. intikam planları yapan kartacalı barca hanesi ise ilk adım olarak bugünkü ispanya'nın cartagena bölgesinde "qart hadast" (lat. carthago nova) olarak bilinen şehri kurmuşlardır. şehir kurulduktan 7 sene sonra m.ö. 218 yılında ispanya'ya çıkan hannibal barca, afrika'dan getirdiği 38 fil ve ispanya'dan topladığı paralı askerler ile birlikte büyük bir orduyla alp dağlarını aşmaya kalkışmıştır. oldukça zorlu bir işe girişen hannibal, bu harekatta bir çok zaiyat vermiş pön kroniklerinin belirttiğine göre iniş yolundaki geçitte yolu buzullardan ötürü tıkanmıştır. tam umutların tükenmek üzere olduğu ve insanların, açlıktan ve soğuktan ölmek üzere olduklarını anladıkları, hafif çığlıkların ve ağlama seslerinin yükseldiği sırada hannibal'in aklına kendilerini alp dağlarından kurtaracak, daha önce hiç denenmemiş bir fikir gelmiştir. şarap amforalarındaki şarapları buzulları eritmek için kullanan hannibal, saatler süren çabasının karşılığını alabilmiştir. alp dağlarından kurtulan hannibal, bunun sonrasında gallia cisalpina(lombardiya)'ya inmiştir. cannae savaşında roma ordusunu dağıtan hannibal ve ordusu karşısında roma, diplomasi kullanmak zorunda kalmıştır. yalnız diplomasiyi bir tuzak olarak değerlendiren hannibal, daha ileri, italya'nın güneyine kadar sıralanan roma şehirlerini almayı hedeflemiştir. bunların başında hannibal'in ele geçirmiş olduğu en önemli liman şehri capua gelir. bu arada cornelia hanesinden scipio kardeşlerin mevcut ordularını güçlendirecek olan 20.000 kelt-iberik paralı askeri kiralayıp ispanya'ya çıkarma yapmasına karşın romalılar, yukarı baetis savaşı'nda başka bir yenilgiyle karşılaşmışlardır. ancak iberya yarımadasına yapılan ikinci bir çıkarma sonrasında romalıların m.ö. 209'da carthago nova'yı alması ile beraber, m.ö. 206'daki ilipa savaşı'nda mago barca, hasdrubal gisgo ve masinissa komutasındaki kartaca ordusunu yenmeyi başaran scipio sayesinde roma avantajlı duruma geçmeye başlamıştır. akabinde eşitlikle sonuçlanan birinci capua savaşı ve yenilgiyle sonuçlanan beneventum savaşından sonra elindeki capua şehrini liman ablukasından kurtarmak isteyen hannibal'in bu girişimi de başarısızlıkla sonuçlanmış, nihayetinde capua da düşmüştür. bütün bu olaylardan sonra barış ortamı arayan kartacalılar istediğini bulamamış, başkent kartaca yakınlarında m.ö. 202'de gerçekleşen zama savaşı ile yenilen kartaca ordusu ve barca hanedanlığı dağılmıştır.

ikinci pön zaferinden sonra roma'nın himayesine giren kartacalılar, roma kontrolüne giren akdeniz'de pasif bir profil çizmiştir. numidyalılarla savaş halinde bulunmalarından ötürü roma'dan yardım isteyen kartacalılar, beklediklerini bulamayınca hâmileri roma'ya kılıç çekerek m.ö. 146'da üçüncü pön savaşının ve 1 yıl sonra roma'yı bir dizi karışıklığa sevkeden bir ayaklanmanın başlamasına neden olmuşlardır. kartacalıların aleyhine sonuçlanan üçüncü pön savaşı sonrasında kartaca devletine son veren romalılar, kartaca şehrini yakıp yıkarak bölgeyi dümdüz bir mezra haline getirmiş, kartacalıların kökünü adeta kazımışlardır.

sıradaki makale: (bkz: antik roma'da askeri ve sivil yapılanma)

giriş makalesi için,

(bkz: roma tarihi)
(0)



Tümünü Göster [1]

Bu başlığa bir şeyler girmek için üye olabilirsiniz.

fethiye escort dikmen uydu elektronik
Son Yapılan Yorumlar: