doğu ve batı roma'da barbar istilası: batı roma'nın çöküşü

doğu ve batı roma'da barbar istilası: batı roma'nın çöküşü

Tümünü Göster [3]

45797 #3  #45797
şimdi bu genseric denen arkadaş afrika'ya geçti hatırlarsanız, fas'tan libya'ya kadar bir kartaca-vandal imparatorluğu kurar, yerli cezayirli ve romalı halkla git gide akraba olur. sık sık sicilya'ya ve güney italya'ya seferler düzenler. afrika'da bütün bunlar oluyorken batı roma imparatorluğu barbar istilası karşısında viyak viyak viyaklamaktadır. iyi mi yahu, üzerinden geçmeyen kalmamış, vandallar, gotlar, süebler, saksonlar, alanlar, burgontlar, franklar.. ha frank demiştik değil mi, franklara bakalım bir. aslen cermanyalı olan franklar da kapmışlar francisca'ları fransa'ya gidiyorlar. tabi batı roma bu istila dahil hiçbirini durduramadığı gibi bunları da foederati (askeri ittifak) ilan ediyor ve fransa'yı franklara kendi elleriyle veriyor (siz kovmadınız ben istifa ettim misali, ilan etsen ne etmesen ne adamlar yine çökecek). batı roma aynı şeyi burgontlara provence'yi ve saksonlara güney britanya'yı vererek yapıyor. vandallar batı afrikayı, süebler ise portekiz'i işgal etmiştir. vizigotlar attila'nın ölümünden sonra ispanya'yı işgal edecektir. yani baba anlayacağınız batı roma'nın elinde italya'dan, sicilya'dan, dalmaçyadan ve batı akdeniz'deki tek tük sahil kasabalarından başka toprak kalmıyor. gelgelelim hunlara. önceki makalelerde değinmiştik; onorya yediği iftira üzerine kovulduğu saraya binbir katakulli çevirerek geri dönmüştü ve attila'ya iftira yediğini anlatıp saraya tekrar kabul edilmişti ya, ondan sonra attila batı roma'ya bir ultimatom vermişti: "kendi rızasıyla hâmiliğime sığınan kızınızın nişan yüzüğü elimde, bu da beni damat yapar, bense damat olarak çeyizim için batı roma imparatorluğu'nun topraklarının yarısını istiyorum". şimdi işlerin daha da karıştığını bilen batı roma mavi ekran verir, çünkü kendi toprakların zaten yarısından fazlasını foederati ittifaklarına dağıtmıştı. verecek toprağı kalmayan batı roma ittifak yaptığı barbar gruplarının arkasında sığınır. burgontlar, franklar, saksonlar ve vizigotlardan oluşan foederati ligi "sen gel biz seni koruruz geç bakim şöyle" diye batı roma'yı kollarlar. bundan cesaret alan batı roma da attila'ya "kolaysa gelin alın" diyerek resti çekmiştir, ama bir yandan da "yenilirsek vereceğimiz toprağımız yoktu bahanesini dinlemeden azıcık kalan ana vatanımızı da alıp yağmalayacaklar" diye endişelenmektedir.

doğu alplerinin (noricum) kuzeyinden, avusturya'dan ve güney almanya'dan geçerek avrupa'nın ortasına, strasbourg'a sokulan attila ve dev kadrosu burayı yağmalıdıktan sonra tavuk gelecek yerden kazı esirgememiş; worms, mainz, köln, amiens, trier, metz, reims ve orleans şehirlerini de yağmalamışlardır. paris'e de dadanmışlarsa da bu şehirde jenévieve isimli bir kadının ateşlediği sert bir direnişin malumatını edinmiş, paris'i kuşatarak vakit kaybetmeyi göze alamamışlardır. orleans'ı da yağmalayıp fransa'dan çekilirlerken doğu istikametinde bir foederati ordusu toplamış olan roma serdarı flavius aetius'la karşılaşırlar. attila, bölgenin yerlisi kelt bir druid'den savaşın kaderini yorumlamasını istemiştir. sığır kaburgalarını ateşte yakarak fala bakan kelt druid şöyle der:

"sen tanrı'nın kamçısısın, senin sapın tanrı'nın elindedir... ve o gizli kudretini bu dünya günahkârlarına senin vasıtanla gösterir. yalnız kimi zaman tanrı, göğden gelen intikamlarına ara verir. yani romalılar'a karşı muharebede galip olmayacaksın, tâ ki, sen, kudretinin tanrı'dan geldiğini anlayıncaya kadar. yalnız kaybedeceğin bu muharebede en büyük roma kumandanı da mahvolacaktır."

ertesi gün şafakta bütün genelkurmayını toplayan attila, aslının tarihçilerden aynen aktarıldığı bir nutuk söylemiştir:


---


"bunca kavme karşı kazandığımız bunca zaferlerden sonra ve dünyâyı zaptetmek üzere bulunduğumuz sırada, sizlere bilmediğiniz bir şeymiş gibi harbin ne olduğunu anlatmaya çalışarak iğne sokmayı abes ve gülünç addederim.

bu gibi tedbirleri yepyeni bir generale ya da deneyimsiz askerlere bırakalım. bu ne size, ne de bana lâyık bir harekettir. işin gerçeği, sizin alışkanlıklarınız harbden başka nedir? ve mertler için silahları ellerinde, intikam aramaktan daha tatlı ne vardır? oh! evet... kalbin intikamdan doyması tabiatın büyük bir lütufudur.

düşmana şiddetle hücum edelim; daima kendinden emin olan taraf ilk saldırıyı yapar.

bakınız, düşmanın korkusu harbden evvel görünüyor; dâima yüksek noktalara çıkıyorlar, tepeleri ele geçirmek istiyorlar, yalnız bu yararsızdır.

hepimiz biliyoruz ki romalıların taşıdıkları silahlar kendilerine ne kadar ağır geliyor. demem ki onlara zahmet veren ilk yaradır, yalnız toz toprak onlara çok eziyet verir. onlar, eski bir askeri alışkanlıkla, kağlumbağa şeklinde kalkanlarını sırtlayarak yüzükoyun eğildikleri ve hareketsiz bir yığın oluşturdukları zaman aldırmayınız, yürüyünüz, çiğneyip geçiniz! alanlara atılınız, vizigotları parçalayınız; biz, muharebe kuvvetlerinin sıklaştırıldığı bir noktada kesin bir zafer kazanmaya mecburuz.

damarlar kesilince uzuvlar düşer ve kemikleri çıkarılan bir vücut, ayakta duramaz, yıkılır. haydi, cesaretinizi ele alın ve doğal hırsınızla ileri atılınız! bir hun sıfatıyla kararınızın kesinliğini ve silahlarınızın mükemmeliyetini kanıtlayınız. yaralı, düşmanının ölümünü arasın, sağlamlar düşmanlarının kanlarıyla atışlarını teskin etsinler. yaşamları mukadder olanlara hiç bir ok tesadüf etmez. ölüme mahkûm olanlarsa istirahat ederken bile ölürler.

nihayet, eğer kader bu muharebeyi hunlara kazandırmayacaksa, niçin onları bütün harblerde galip kıldı; niçin kader, asırlardan beri herkese meçhul ve kapalı olan meotit bataklıklarının yolunu ecdadımıza açtı? hâdiseler bizi aldatmıyorlar. bize söz verilmiş olan servet ve başarımların son harb sahnesi burasıdır ve karşımızdaki, bu öteden beriden toplanmış devşirme kalabalık, hunların görünüşüne bir an bile tahammül edemeyeceklerdir.

ilk ciridi ben atacağım! eğer attila harb ederken biri istirahat etmek isterse, o şimdiden ölmüştür."


---


20 haziran 451 sabahı katalonya ovasını zangırdatan at nallarının ezgileri, attila ve beş yüz bin küsur kişilik ordusunun savaş meydanına vardığını kendi çocukluk arkadaşı aetius'a ve amadesindeki yüz binlerce cengavere bildirir.

savaşa tanıklık etmiş tarihçilerin kaleminden chalons savaşı:

"attila'nın bu sözleri üzerine müthiş, korkunç, muzaaf, müfrit bir harb başladı. bütün edvar-ı atîkada böyle kanlı harb, böyle kahramanlık sahnelerine tesadüf edilmez. bu hârikalı sahneye şâhit olmayanlar bütün ömürlerinde bir daha böylesini görmeyeceklerdir."

savaşta her iki taraf da ağır yaralar almıştır. aetius tarafı vizigot kralı theodoric'i kaybetmiş, savaş meydanında yeni kralını seçen vizigotlar ise dört kardeşinin bu karara biat edip etmeyeceklerini öğrenmek için akitanya'ya dönmüşlerdir. böylece savaştan arda kalan ordusunun yarısından fazlasını da yitiren aetius ve ordusu hun ordugahını kuşatmaktan vazgeçmiş, vizigotların ardından savaş meydanından ayrılmışlardır. ne galibin ne de mağlubun olduğu bu muharebeden sonra panonya'ya çekilen ve bir sene içerisinde italya'ya sefer hazırlığı yapan attila, tüm batılı medeniyetin en önemli kalbi olan roma'yı kuşatacak, daha sonraki yüzyıllarda tablolara yansımış olan papanın kendi önünde diz çöküşünü ve roma'nın sıhhatini ve bağışlanmasını dileyişine tanık olacaktır. bu olaylar, 25 yıl sonra batı roma'nın yıkılmasıyla sona erecek olan antik çağın son dönüm noktalarıdır.

italya seferinden dönen ve roma'yı bağışlayan attila, muharebelerinden birinde babasını kaybetmiş olan bir burgont genç kıza rastlamıştır. genelkurmay bölüğünün yolunu kesen bu genç kız, canı pahasına attila ile bir iki laf münasebette bulunmak istediğini belirtmiş, niyetinin ise attila'ya gelin olmak olduğunu kendisine açıklamıştır. yalnız babasını kaybetmiş ildiko adındaki bu genç kız, intikam planlamaktadır ve düğünün yapıldığı ve karanlığın çöktüğü gerdek gecesinde zehirli bir karışıma batırdığı bir iğneyi attila'ya saplar ve dünyanın hz. süleyman, büyük iskender ve jül sezar'dan beri gördüğü en büyük cihan serdarının canını yatakta alır.

attila'nın kaybı hun devletinin idâri dengesini altüst etmiş, oğlu prens erlak devletin idamesini sağlayamamıştır. daha önceleri hun idamesinde bulunan ostrogotlar ve gepidler bağımsızlıklarını ilan etmiş, bir de üzerine birleşerek hunları savaşta yenmişlerdir. artık doğu roma'dan da umudunu kesen batı roma saray halkı ve imparator yeni bir istilaya uğrama korkularını bastırmak için saray ve kent genelinde at yarışları ve gladyatör oyunları düzenliyor, maskeli balolar yapıp tragedya ve komedyalar sergiliyorlardır. yalnız bu korkuları gerçeğe dönüşür. odovakar adındaki ostrogot komutanı, idamesindeki orduyla kuzey italya'dan girer ve sicilya'dan çıkar, dalmaçya'yı da beraberinde alır. 476 yılında son roma imparatoru romulus augustulus'u oturduğu tahttan güle oynaya indirir ve roma imparatorluk sarayı tahtına oturarak batı roma'ya son verir. artık toprakları; fransa'nın kuzeyinde franklar, güneyinde burgontlar, portekiz ve gallaecia'da süebler, ispanya ve akitanya'da vizigotlar, italya'da lombardlar ve ostrogotlar, afrika'da vandallar, britanya'da ise saksonlar tarafından paylaşılmıştır. yalnız britanya'nın güneyinde, ingiltere'de saksonlara karşı bağımsızlık mücadelesi veren, eski ve efsanevi bir roma asilzadesi olan arthur ve arkadaşları, efsaneye göre bu mücadeleyi kazanmış ve britanya'da başkenti "camelot" olan bir krallık kurmuşlardır.

sonraki senelerde kartaca-vandal kralı genseric sicilya ve güney italya'ya seferler düzenlese de krallığına bizans tarafından son verilir. dalmaçya, italya, sicilya, kartaca, korsika, sardinya, balear adaları ve baetica gibi birleşik imparatorluk topraklarının bir kısmı bizans tarafından geri kazanılır. yalnız islam imparatorluğu'nun seferleri, avar, bulgar, gagauz, hazar, macar, peçenek ve slav akınları, ispanya'daki aragon krallığının genişlemesi ve italya'da kurulan kent devletler yüzünden bizans imparatorluğu küçülmüş, yalnızca anadolu ve balkanlara sığabilmiştir.

diğer roma tarihi makaleleri:

(bkz: aeneas destanı)
(bkz: alba longa'dan roma'nın kuruluşuna: etrüskler)
(bkz: alba longa'dan roma'nın kuruluşuna: latinler)
(bkz: alba longa'dan roma'nın kuruluşuna: kartacalılar)
(bkz: antik roma'da askeri ve sivil yapılanma)
(bkz: cumhuriyetten imparatorluğun bölünüşüne: roma)
(bkz: tanrı'nın kırbacı: attila)
(bkz: doğu ve batı roma'da barbar istilası: batı roma'nın çöküşü) (1.(#42404), 2.(#43540))

ek olarak:
(bkz: doğu roma imparatorluğu/@augustine cleveford)
(bkz: flavius aetius/@augustine cleveford)
(bkz: galatlar/@augustine cleveford)
(bkz: hadrian duvarı/@augustine cleveford)
(bkz: kral arthur'un muhafızları olarak lazlar/@augustine cleveford)
(bkz: roma imparatorluğu dijital haritası)


---son---
(0)



Tümünü Göster [3]

Bu başlığa bir şeyler girmek için üye olabilirsiniz.

fethiye escort dikmen uydu elektronik
Son Yapılan Yorumlar: