antik roma'da askeri ve sivil yapılanma

antik roma'da askeri ve sivil yapılanma

Tümünü Göster [1]

41792 #1  #41792
giriş makalesi için,

(bkz: roma tarihi)

bir önceki makale için,

(bkz: alba longa'dan roma'nın kuruluşuna: kartacalılar)

üçüncü pön zaferi'nin bir dizi karışıklıkla sonuçlanması sonrasında bir isim öne çıkmaktadır: gaius marius. general olmasının yanı sıra az rastlanır bir biçimde yedi kez konsül seçilen marius, roma ordusunda bir takım ıslahatlar gerçekleştirmiştir. bunlardan en önemleri arasında, lejyonları piyâde taburu olarak yeniden yapılandırması yer alır. yalnız bundan önce marius'un roma ordusunda gerçekleştirmesi gereken başka yenilikler vardır. askerî istihdam ve teçhizat reformu, bunların başında gelir. marius'a göre, yaklaşık olarak 26 yaşından genç orduya alınan ve roma piyâde tümenlerinin en önemli birlikleri sayılan "hastatus" bölüklerinin yerini daha tecrübeli ve teçhizatlı olan lejyoner taburlarının alması gerekmektedir. konsül kariyeri esnasında fikrini senatoya açıklayan marius, düşüncesini uygulama fırsatını bulabilmiştir. hastatus'lardan daha deneyimli ve toprak sahibi soylulardan oluşan ağır silahlı "principes"* deniz piyâdelerinin de kaldırılmasını sağlayan marius, generale eşlik eden ağır mızraklı "triarii" piyâdelerini de ordunun dışında bırakmıştır.

hastatus'lara gelirsek, latince yalın "hastatus" ** isminin çoğul çekimi olan "hastati" ismiyle de adlandırılan bu bölükler yaklaşık olarak 26 yaşından genç olan romalı gönüllü vatandaşlardan oluşuyordu. rengi farketmeksizin kumaş bir giysinin üzerine plaka göğüs zırhı, bir miğfer, "scutum" adında bir kalkan, sandalet, "pilum" adında bir mızrak ve bir "gladius" kılıcı kuşanan hastatuslar, roma cumhuriyeti kolordularının en önemli birlikleri olmuşlardır. hastatuslara kıyasla daha yaşlı, tecrübeli ve teçhizatlı olan ağır silahlı "principes" deniz piyâdeleri, giysilerinin üzerine giydikleri zincirli zırhlarıyla daha iyi korunuyorlardı. "corvus" isimli köprünün düşman kadırgasına indirilmesiyle deniz savaşlarında da boy gösteren "principes" bölükleri, hastatuslar savaşta yoruldukları sırada devreye giren taze kan olma özelliğini taşırlardı. marius reformlarına kadar piyâde tümeni diziliminin en arka saflarını oluşturan ve general bölüklerine atanan ağır mızraklı "triarii" piyâdeleri ise roma piyâde tümenlerinin gördüğü en donanımlı askerlerdi. üç sıra geniş kol dizilimleriyle gerek "principes" gerekse "hastati" bölüklerinin arkadan alabileceği süvâri şoklarını önleyen ağır mızraklı triariuslar; levha zırhları, metal tozlukları ve tercihen yuvarlak, genelde dikdörtgen kalkanlarının yanı sıra princepslerden daha yaşlı ve zengin olmalarıyla bilinirlerdi.

elbette ki bunlar roma'daki askerî yapılanmanın kara kolordularında kalan kısmı ve başlangıcı sayılır. denizde yapılan reformlar arasında; roma'nın deniz savaşlarında kartaca'ya karşı üstünlük sağlamasına neden olan donanma manevraları, daha güçlü gemiler inşa edilmesine olanak sağlayan çift kalaslı inşaat ve kadırga darbesininin yanı sıra gemi sıhhatini artıran gemi tulumbaları gelir. güvertelerinde de ağır silahlara yer vermiş romalıların askerî reformları arasında kuşatma ve taktik yönergelerini saymak gerekir. silah yeterliliği, fiziksel eğitim, zırhlı kuşatma birlikleri ve atölye, var olanların başında gelir. paralı asker birliklerinin bakım masraflarını azaltan romalılar, vatandaşların gönüllü istihdam ile alındıkları roma ordusunda kariyer yaratma imkânı sunan profesyonel askerliği de reformlarına eklemişlerdir.

askerî yapılanmanın yanı sıra sivil anlamda da yapılanan romalıların yaptıkları en önemli reform, toprak yönetimidir. toprağın iktisadi, inşai ve felsefi bakımdan ele alındığı roma'da inşa edilen kütüphaneler, arşiv binaları, amfora ve tuğla ocakları, gladyatör okulları, kolezyumlar, su depoları, su kanalları, su kemerleri ve tuvaletlerin yanı sıra birer reform sayılan yasal belgeleme, vergili işgücü, çimentonun ve diyoptranın icadı, ortak para kullanımı, arazi ıslahı, gelişmiş tesisatçılık, kalıpçı mimari, pişirilmiş tuğla, iş organizasyonu, yasal enstitüler, doğacı felsefe anlayışı, kültizm veya tarikatçılık, roma'nın felsefi, iktisadi, inşâî ve yapısal reformlarının başında gelir.

roma'da toplum dörde ayrılırdı: toprak sahibi olma hakkı tanınmayan plebler, toprak sahibi olmayan sıradan vatandaşlar, toprak sahibi soylular ve senato üyeleri. senato, birden fazla soylu aileye ev sahipliği yapıyordu (bunların başında daha önce andığımız gibi julia, junia ve cornelia aileleri gelir). aristokratlar ise çoğunlukla siyasetle uğraşan soylu ailelerin mensuplarıydı. toprak sahibi olmayan sıradan vatandaşlar proleterlerdi. marius reformları sayesinde kendilerinin de orduya alınmaları sağlanmıştır. plebler ise senatodakilerin politik anlamda kullandığı bir sınıftı, her ne kadar duygu sömürülerine ve şovenizme malzeme olsalar da, roma donanmasındaki katkılarından dolayı saygıyı hak ederlerdi.

din ise pleb ve soylu/proleter ve senatör ayrımı bakımından roma'daki sivil yapılanmanın her zaman muammalı yüzü olmuştur.

sıradaki makale: (bkz: cumhuriyetten imparatorluğun bölünüşüne: roma)

giriş makalesi için,

(bkz: roma tarihi)
(0)



Tümünü Göster [1]

Bu başlığa bir şeyler girmek için üye olabilirsiniz.

fethiye escort dikmen uydu elektronik
Son Yapılan Yorumlar: