fransız ihtilali

fransız ihtilali

Tümünü Göster [14]

41313 #7  #41313
(bkz: fransız ihtilali/@eskiden buralar hep dutluktu)

peki devrimin getirileri, sonuçları ne olmuştur ? bu konuyu altı farklı perspektifle inceleyeceğiz. bunlardan ilki devrimden sonra neler olduğu. 1795 yılında ulusal kongreden sonra sınıf tabanlı, politik gücü sınırlı direktuvar (the regime of directory) dönemi başlar. ancak her iki cepheden de sisteme isyanlar gelir. sağ kanattan kral taraftarları rejimi alaşağı etmek için paris'te isyan ederler ancak başarısız olurlar. sol kanattan ise ateşli bir devrimci gracchus dabeuf komünist politika ortaya atar ve üretim ve dağıtım araçlarının devletleştirilmesi yönünde halk desteği almaya çalışır ancak o da başarısız olur ve idam edilir. toplumda bölünmüşlük devam eder. jacques-louis david bu sefer de halkı birleştirme amaçlı [http://upload.wikimedia.org... sabine woman] isimli sembolik tablosunu yapar. the abbe sieyes ise fransız toplumunu birleştirecek, güçlü bir hükümet, güçlü bir yönetici, mümkünse başarılı ve cumhuriyet yanlısı bir generalin ülke yönetiminde olmasını istemektedir. ve bu kişi kasım 1799'da askeri darbeyi yapan napoleon bonaparte olacaktır. burada biraz sanat tarihi de devreye girecek. daha önce xvi. louis'nin antoine-françois callet tarafından yapılan [http://upload.wikimedia.org... tablosunu] görmüştük. jean-auguste-dominique ingres tarafından yapılan [http://upload.wikimedia.org... bu] tabloda ise napoleon'un süsü, şatafatının xvi. louis'den çok da farklı olmaması devrimin en değiştirdiği konusunda soru işareti yaratıyordu. jacques-louis david'in [http://img.posterlounge.de/... bu] tablosu ise david'in devrime bakışını gösterir. çalışma masasında çok önemli birçok belgenin okunduğu görülür ve bu napoleon'un diper bütün anayasalardan bir şeyler alınmaya çalışıldığı, hepsinin de çok önemli olduğunu ve fransa'nın bütün bunların birleşiminden türetilecek kanunlarla yönetileceği görülür. napoleon savaştan ve devrimden yurtdışına kaçan vatandaşlara geri dönüş çağrısı yapar ancak hiçbir şekilde devrimden önceki konumlarına dönemeyeceklerini söyler. kilise ile anlaşmaya varılır, 1806'da tekrar gregoryen takvimine dönülür. ancak tekrar devrim öncesine dönülemeyeceğini, protestanların ve yahudilerin katoliklerle eşit haklara sahip olacaklarını belirtir. vendee'de çıkan devim karşıtı köylü isyanı sebebiyle yıkılan şehri tekrar yapmaya başlar. bu şehrin merkezinin dizaynı napoleon toplumunun dört dayanağını gösterir. kilise , il merkezi, garnizon, mahkeme ve bunların tam ortasında bir napoleon heykeli. tam anlamıyla napoleon'un gücünün ve değerlerinin mimari sembolüdür. bu arada fransa sınırları rusya'ya kadar uzanmıştır. ancak napoleon'un düşüşü, fransa'nın rusya'ya saldırması ve kaybetmesi ile başlar. 1815'deki viyana antlşamasıyla napoleon sonunda yenilmiştir ve fransa devrim öncesindeki sınırlarına döner. kendisinden sonra tahta sırasıyla xviii. louis, charles x ve louis-philippe geçer. ancak bu kişilerin yönetimde olmaları kendilerinin devrimin temel kavram değişikliklerini kabul edip ülkeyi anayasal monark olarak kabul etmeleridir. napoleon dönemine bakıldığındaysa devrim eski rejimin yıkılmından sonra yarattığı temel değişikliklerden hiçbir şey kaybetmemiştir.

bir grup tarihçi fransız devrimine minimalist yaklaşımla bakar ve onlar için devrimin getirdikleri, önemi çok küçük ve sınırlıdır. başarısız olarak kabul edilmez ancak birkaç temel değişiklikten öteye gidememiştir. bunlardan en öenmlileri donald sutherland, devrim misyonunu 1790'da despotizmi, ayrıcalıklı sınıfı yenerek tamamlamıştır ancak özellikle kilise reformlarıyla birçok insanın ölümüne sebep olup karşı devrimciler yaratmıştır, der. devrimde krala, ayrıcalıklı sınıfa şanlı direnişin yarattığı pozitif olaylar olsa da, vendee'deki iç savaş gibi birçok negatif olay da yaşanmıştır. bir diğer tarihçi roger price fransız devrimini ideolojik ve politik olarak çok önemli görse de, sosyal ve ekonomik alanda, günlük yaşamda hiçbir şey değiştirmediğini söyler. o dönemlerde yapılan tablolarda, özellikle jean-françois millet'nin [http://upload.wikimedia.org... the gleaners] tablosunda, tarımsal ve ekonomik anlamda bir şeyin değişmediği, aynı resmin yüzlerce yıl önce de çizilebileceği söylenir. buradaki argüman, şehir ve kırsaldaki ekonomik uygulamaların devam ettiği yönündedir. ayrıca fransa hala güçlü bir hiyerarşik yapıya sahiptir. charles x, kaçıp ülkeye geri dönen soylu ve ruhban sınıfı üyelerinin kayıplarını telafi etmiştir. devrimden sonraki yıllarda en zengin 400 kişinin üçte ikisi devrimden önceki zenginlerdendir. toplumda kadının rolü de değişmemiştir. siyasi hakları reddedilir, aile içi ilişkilerde ataerkil düzen devam etmekte ve kadın şiddet görmektedir. bu tarihçiler, devrimlerin bu tarz sosyal ilişkileri değiştirmekte başarısız olduğunu düşünürler. kıscası minimalist yaklaşım fransız devriminin temelde birkaç sorunu (feodalism, ayrıcalık, vs) çözdüğünü ancak bunun bedelinin ağır olduğunu ve sosyal, ekonomik anlamda bir şey değiştirmediğini savunurlar.

kadınlar ve köleler için neler değişti ? kadınlar fransa devrimi sırasında her alanda gayet etkin bir gruptu. xvi. louis zamanında halktan alınan istekler listelerinin yazımında, xvi louis belgeleri onaylamayınca paris'teki toplu protestoda, jean-paul marat'nın öldürülmesinde, kongrenin sans-culottes tarafından işgalinde (sans-jupons kadın versiyonu). bireysel anlamda aktif kadınlar da vardı. bunlardan birisi theroigne de mericourt. 1830'lara kadar kullanılmasada bu terim, feminist diyebileceğimiz, kadınların politik ve askeri anlamda devrimin bir parçası olması gerektiğini savunan bir aktivistti. ancak çoğu erkek, kadınların siyasi haklara ve klüplere erişimini kısıtlanmasından yanaydı. bu düşmanlığın en büyük nedenlerinden birisi kralın erkekliğiyle oynayan, cinsiyetsizeştiren, güçlü kadın figürü olan marie antoinette'ye olan düşmanlığa dayanmaktadır. devrimden sonraki değişiklikler arasında ise boşanma ve miras hakkı verilmiştir. şiddet, anlaşamamazlık,vs gibi sebeplerle kadınlar ya da erkekler boşanmak isteyebilmektedirler. ancak bu hak, koca karısına korumakla yükümlüdür, karı ise kocasına boyun eğmekle yükümlüdür diyen napoleon tarafından geri alınır. daha önemli olan miras hakkı ise hiçbir kral ya da hükümet tarafından dokunulmayacak ve kadının aile içindeki rolünü tamamen değiştirecektir. devrimden önce sadece ilk çocuk mirası alırken artık her çocuk eşit miktarda mirastan pay alacaktır. kölelerde ise iki taraf vardır : bir grup insan ve yurttaş hakları bildirgesi'ni kolonilere de uygulamak gerektiğini savunup köleliğin kaldırılmasını ister, bir grup ise köleliği kaldırmanın erken olduğunu, ekonomi için kötü sonuçlar vereceğini, kölelerin zaten özgürlüğe alışık olmayıp köleliğin onlar için normal olduğunu savunur. 1791'de meclisin aldığı kararla kolonilerin durumuna karışmayacağını, köle olanların köle, özgürleştirilmiş olanların özgür sayılacağını söyler. 1794'te ise kölelik tamamen kaldırılır. ancak 1793'ten önce, kolonilerin yönetildiği yasa olan code noir yasasını napoleon tekrar yürürlüğe koyarak köleliği geri getirmek ister ancak tepkiler nedeniyle başarısız olur. kısaca devrim, kölelik konusunda başarılıdır.

bir diğer perspektif de devrimin uluslararası yankıları. amerikan bağımsızlık bildigersi ve insan ve yurttaş hakları bildirgesi arasındaki siyasi ve ideolojik benzerlikler ve avrupa'daki birçok reform hareketi, robert palmer ve jacques godechot isimli tarihçilerin, atliantik/batı/demokrasi devrimi dedikleri, 18. yy. ikinci yarısı ve 19. yy başlarında batının, tam anlamıyla demokrasi ile sonuçlanmasa da anayasal hükümet, egemenlik, özgürlük, insan hakları bağlamında bir demokratik hareketle süpürüldüğü görüşündedir. bu argümandaki tek sorun, sadece fransız devrimi sosyal ve radikal bir sistem değişikliğe gidip feodalizmi yıkmaktayken, batıdaki bütün ayaklanmaları, hareketleri aynı büyüklükte ve önemde görmesidir. ayrıca fransız devrimi, çoğu ülkede tehdit olarak görülse de, bazı ülkelere ilham kayağı olmuştur. avusturya, prusya ve rusya'nın bir parçası olan polonya kısa süreli bir polonya cumhuriyeti kursa da başarısız olmuştur. 1798'de united irishman isimli hareket britanya'dan ayrılmak üzere bir devrim hareketi başlatmıştır ancak o da başarısızlıkla sonuçlanmıştır. fransız devriminin en önemli kalıcı etkisi ise güney amerika devletlerinin bağımsızlıklarını ilan etmesidir. devrimden önce portekiz ve ispanyol kolonileri olan devletler, 19. yy. bağımsızlıklarını ilan ederler. fransız devrimi ulusal bağımsızlık, ulusal egemenlik, anayasal hükümet arayışındaki bütün insanlar için ilham kaynağı olmuştur.

son perspektif ise maksimalist yaklaşım. bu gruba dahil olan tarihçiler ise minimalistlerin aksine devrimi modern dünya için bir dönüm noktası olara görür. albert soboul isimli sorbonne profesörü fransız devrimini, fransa'nın yönetim biçimini değiştirmekten çok öteye gidip yeni bir sosyal sistem yaratan bir olay olarak görür. artık orta sınıf burjuva daha etkindir ve kapitalist ekonomiye geçilmiştir. daha önceden de bahsettiğim gibi devrim öncesi fransası, ekonomik, adli, dini, kültürel,vs anlamda bölünmüş bir yapıya sahipti, ancak devrimle birlikte kamusal anlamda yönetim bir araya getirilmiştir. bu da aslında fransız devriminin mottolarından olan kardeşlik kavramının altında yatan olaydır. daha önceleri kralın, krallığın halkı olalar artık birleşmiş fransız ulusunun vatandaşlarıdır. bu da bazı tarihçiler tarafından, milliyetçilik akımının ortaya çıktığı dönem olarak görülür. insanlar ilk defa yaşadıkları yer, dil, geçmiş fark etmeksizin siyasi bir topluluğun vatandaşları oldukları düşüncesine kapılırlar. ekonomik anlamda bakıldığındaysa, şehirlerarası serbest ticaret başlamış, ölçü birimlerinde standardizasyona gidilmiştir. bu özellikle ticaret açısından önemlidir. bu sebepten ötürü fransız devrimi, fransa'da kar ve pazar odaklı kapitalist ekonominin ortaya çıkışmasını sağlamıştır. sosyal anlamdaki değişiklikler ise, artık halk daha önce kiliseye ya da devrim sırasında yurtdışana kaçan insanların topraklarını satın alabilmektedir. sosyal ilişkilerdeki hiyerarşiye dayalı hürmet gösterme artık ekonomik güç kaynaklıdır. yani maksimalist yaklaşım, ulusal bütünlük, ekonomik, dini ve sosyal ilişkilerdeki değişikliklerden ötürü kökten bir değişikliğe sebep olmuştur görüşünü savunur.

fransız devrimi de böyleydi işte. birileri okuyup benim gibi bir şeyler öğrendiyse ne güzel. ortaokulluya, liseliye dönem ödevlerinde (hala varsa), üniversiteliye projelerinde, ödevlerinde yardımcı olacak, baya detaylı bir yazı oldu. okuyan, şukulayan, favorilere atan, eksileyenlere teşekkür ettim.
(4)



Tümünü Göster [14]

Bu başlığa bir şeyler girmek için üye olabilirsiniz.

fethiye escort dikmen uydu elektronik
Son Yapılan Yorumlar: